Trường Sa Hoàng Sa » Bạn đọc » Do đâu giới trẻ thờ ơ với chính trị?

(Bạn đọc) - Mới đây, Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng đã có bài phát biểu tại Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ 11 diễn ra ở Hà Nội, cho rằng một bộ phận thanh niên hôm nay đang giảm sút niềm tin, phai nhạt lý tưởng cách mạng và chạy theo lối sống thực dụng, do vậy cần phải tránh tình trạng “nhạt Đảng, khô Đoàn, xa rời Chính trị”. Chắc chắn Tổng bí thư không có ý đánh đồng tất cả giới trẻ Việt Nam khi nêu nhận định như vậy, nhưng những lời ông nói cũng có những điểm rất đáng phải suy ngẫm.

Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng và Bí thư thứ nhất TW Đoàn Lê Quốc Phong tại Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ 11

Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng và Bí thư thứ nhất TW Đoàn Lê Quốc Phong tại Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ 11

Tương lai và tuổi trẻ

Nguồn vốn quý giá nhất của Việt Nam là gì? Cách đây không lâu, tại phiên khai mạc Vietnam Business Summit (VBS) 2017 trong khuôn khổ Tuần lễ cấp cao APEC, ông Philipp Rosler – Giám đốc điều hành, thành viên Hội đồng quản trị của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) nói: “Tài sản lớn nhất của Việt Nam hôm nay không phải dầu khí, công nghệ hay cơ sở hạ tầng, mà đó chính là giới trẻ”… Vì vậy, để cải thiện năng lực cạnh tranh thì Việt Nam cần thiết phải tạo điều kiện khuyến khích giới trẻ tự nâng cao bản thân. Làm sao để giúp đỡ giới trẻ?

Ông Philipp Rosler, người mang trong mình dòng máu Việt Nam, từng là phó Thủ tướng Đức khi chưa đầy 40 tuổi, nay là giám đốc điều hành Diễn đàn Kinh tế thế giới phát biểu tại Business Summit, trong khuôn khổ APEC 2017 tại Đà Nẵng

Ông Philipp Rosler, người mang trong mình dòng máu Việt Nam, từng là phó Thủ tướng Đức khi chưa đầy 40 tuổi, nay là giám đốc điều hành Diễn đàn Kinh tế thế giới phát biểu tại Business Summit, trong khuôn khổ APEC 2017 tại Đà Nẵng

Năm 2013, trước hơn 800 sinh viên của Oxford Martin School – một ngôi trường mới thành lập trực thuộc hệ thống Oxford danh tiếng, theo đuổi hướng nghiên cứu và tiếp cận mới liên ngành để giải quyết những vấn đề phức tạp, mới nổi, mang tính toàn cầu như nghèo đói, bất bình đẳng, đô thị hóa, biến đổi khí hậu, an ninh lương thực, … cựu Phó Tổng thống Mỹ Al Gore đã kêu gọi thế hệ trẻ hãy biết quan tâm và gắn kết mạnh mẽ hơn nữa với các hoạt động chính trị, để kiến tạo một tương lai tốt đẹp hơn mà họ xứng đáng được hưởng. Giới trẻ Việt Nam có lẽ cũng không phải ngoại lệ đối với thông điệp ấy, vì chính trị có mối liên hệ mật thiết đối với cuộc sống, an toàn, hạnh phúc và tương lai của chúng ta lẫn con cháu chúng ta, do đó không nên thờ ơ và xa rời chính trị.

Lịch sử thế kỷ 20 cho thấy, quá trình cách mạng đấu tranh giành độc lập dân tộc của Việt Nam đã không thể thành công nếu thiếu đi vai trò của bao lớp thanh niên, sống hết mình và sẵn sàng ngã xuống vì lý tưởng. Như Nguyễn Thái Học trước khi lên máy chém của Thực dân Pháp đã hãnh diện hô vang: “Việt Nam vạn tuế!”; hay bất chấp sự kiểm soát gắt gao, hơn 6 vạn người dân trên cả nước, không phân biệt chính trị, đảng phái, tôn giáo, đã tới Sài Gòn ngày 4/4/1926 để dự đám tang của chí sĩ yêu nước Phan Châu Trinh – người cả đời tranh đấu cho lý tưởng khai minh dân tộc; và dù cho chính quyền Thiệu – Kỳ có đàn áp, phong trào thanh niên học sinh sinh viên ở miền Nam những năm 60 – 70 của thế kỷ trước vẫn lớn mạnh, dẫn tới chiến thắng lịch sử mùa xuân năm 1975, … Như vậy không thể nói người Việt Nam thiếu đi lý tưởng, vì các thế hệ trước đã từng say mê, cuồng nhiệt và đổ máu vì nó.

Phong trào sinh viên học sinh phản chiến ở miền Nam trong thập niên 1960 - 1970

Phong trào sinh viên học sinh phản chiến ở miền Nam trong thập niên 1960 – 1970

Thực trạng hôm nay

Tháng 10/2017, trong một phiên thảo luận của Quốc hội về tình hình kinh tế xã hội, Đại biểu Đặng Thuần Phong (Bến Tre) từng bày tỏ quan ngại: “Lớp trẻ hôm nay không quan tâm đến chính trị, xem nhẹ lịch sử, sống thực dụng, không có hình tượng lý tưởng để phấn đấu, thờ ơ thế cuộc, vô cảm trong quan hệ xã hội, bạo hành học đường, sa vào tệ nạn xã hội, suy thoái đạo đức, vv … đang gặm nhấm và tha hóa nhân cách của lớp trẻ.” Lo lắng ấy có phần hơi quá nhưng cũng không hẳn là không có cơ sở.

Quan sát xã hội hôm nay, không ít người trong chúng ta phải chạnh lòng khi thấy nhiều bạn trẻ, dù mới chỉ ở độ tuổi 20, nhưng đã quá nhút nhát, cầu an, thụ động, chỉ biết ăn nhậu và đua đòi theo thời thế, hoàn toàn không biết và cũng không thèm đoái hoài tới những vấn đề mang tính quốc gia đại sự hay những vấn nạn xã hội.

Thế hệ trẻ hôm nay đang mải chạy theo những trào lưu thời thượng hơn là lý tưởng

Thế hệ trẻ hôm nay đang mải chạy theo những trào lưu thời thượng hơn là lý tưởng

Nhiều người đổ lỗi cho các thế hệ trước và văn hóa gia đình đã kìm kẹp, làm cho thế hệ này trở nên ỷ lại và hư hỏng. Dù đã sang thế kỷ 21, nhiều bậc cha mẹ Việt Nam vẫn còn giữ thói quen sắp đặt và quyết định thay cho con cái, ngay cả khi họ đã trưởng thành (30, 40 tuổi), về công việc, hôn nhân, nhà cửa, thậm chí lối sống hay cách sinh hoạt. Hậu quả đáng tiếc đó là một thế hệ nhẽ ra phải biết tự lập, tranh đấu cho những điều tốt và lo kiến tạo tương lai theo ý muốn, cuối cùng lại cam chịu nghe và làm theo sự sắp đặt, trong đó có những điều vốn đã quá lỗi thời, tụt hậu. Ngay đến cuộc sống của mình, họ cũng không thể tự quyết định thì lấy đâu ra tâm trí để quan tâm tới chính trị hay những vấn đề xã hội?

Nhiều bạn trẻ hôm nay, đi thi đại học, nhiều khi chọn ngành và chọn trường theo kỳ vọng của cha mẹ hơn là ý thích cá nhân

Nhiều bạn trẻ hôm nay, đi thi đại học, nhiều khi chọn ngành và chọn trường theo kỳ vọng của cha mẹ hơn là ý thích cá nhân

Tại những quốc gia phát triển, nền kinh tế của họ đang hồi sinh, chuyển biến mạnh mẽ và tiến về phía trước như vũ bão, với thế hệ trẻ tự tin tràn đầy sinh lực cho những thách thức của thế kỷ 21. Trong lúc đó thì người trẻ Việt Nam dường như vẫn đang phải lần mò trong bóng tối của quá khứ, sự bảo thủ, lạc hậu và vô minh. Thế giới nhìn nhận chúng ta có cơ cấu dân số vàng (hơn 60% số người trong độ tuổi lao động, từ 15 – 65 tuổi), nhưng phải chăng đất nước lại đang … già nua hơn bao giờ hết?

Nhiều khi đam mê và nhiệt huyết của những thế hệ thanh niên Việt Nam hôm nay chỉ còn là để giành cho những trận bóng đá mãi tận trời Âu, những cuộc thư hùng với các đội láng giềng tại ao làng SEA Games, những trận nhậu xuyên đêm, rồi các thần tượng điện ảnh và âm nhạc xứ Hàn, hay những mẫu xe đẹp, điện thoại và quần áo thời trang đắt đỏ, … Sự nghèo khó và thua kém của chúng ta về kinh tế so với nhiều nước trong vùng chưa hẳn đã là vấn đề lớn, hay chính xác hơn chỉ là một tình trạng tạm thời, tuy nhiên cái đáng lo ngại nhất chính là tư duy già cỗi của tuổi trẻ có thể sẽ giữ chân Việt Nam thêm nhiều thập kỷ nữa cũng không thể cất cánh. Chúng ta đang có nguy cơ và gần như chắc chắn sẽ rơi vào bẫy thu nhập trung bình.

Hình mẫu soái ca của giới trẻ bây giờ. Nhiều bạn trẻ yêu thích phim "Hậu duệ Mặt trời" của Hàn Quốc nhưng không hề biết Hàn Quốc đã từng mang quân sang đánh nhau và tàn sát nhiều người Việt Nam để đổi lấy viện trợ

Hình mẫu soái ca của giới trẻ bây giờ. Nhiều bạn trẻ yêu thích phim “Hậu duệ Mặt trời” của Hàn Quốc nhưng không hề biết Hàn Quốc đã từng mang quân sang đánh nhau và tàn sát nhiều người Việt Nam để đổi lấy viện trợ

Nguyên nhân chính dẫn tới tình trạng này có lẽ nằm ở hai vấn đề lớn nhất: một là văn hóa và hai là thể chế. Tuy nhiên, văn hóa là thứ có thể thay đổi, cải biến và thích ứng theo thời gian cho phù hợp với quá trình phát triển. Chẳng hạn, những nền văn hóa Á Đông chịu ảnh hưởng đậm nét của Khổng giáo như Đài Loan, Singapore hay Hàn Quốc, ngày nay đều đã trở nên giàu có, hiện đại, ngày càng văn minh thịnh vượng, nhờ vào sự khuyến khích tính chủ động, sự năng động và sáng tạo của con người, nhất là giới trẻ. Tất nhiên, trong quá trình phát triển, có những yếu tố sẽ được củng cố và duy trì, còn lại những gì bảo thủ, trì trệ tất yếu sẽ dần bị lụi tàn.

Như vậy, vấn đề kìm hãm thế hệ trẻ có lẽ đang nằm ở thể chế. Hệ thống mà cha anh chúng ta trước đây đã hy sinh xương máu để xây dựng và bảo vệ, hôm nay đang tỏ ra chậm chân trong việc đổi mới để thích nghi với những thách thức của thời đại, đó là nhu cầu về tăng trưởng bền vững và cạnh tranh khốc liệt trong lĩnh vực khoa học công nghệ. Hệ thống ấy dường như đã không còn hiệu quả trong việc truyền cảm hứng và khuyến khích giới trẻ, để cho họ có tư duy của kẻ chiến thắng lẫn tinh thần cạnh tranh để giành chiến thắng. Do đó, mặc dù về mặt trí lực, giới trẻ Việt Nam có thể cũng không hề thua kém thế giới, thậm chí còn được nhận định là thuộc top đầu, tuy nhiên có quá nhiều thứ đang bủa vây họ, khiến họ không thể phát huy hết tiềm năng. Sự tụt hậu, vì thế, hoàn toàn chỉ như một hệ quả tất yếu.

Cách mạng 4.0 đang ập đến rất gần trong khi Việt Nam vẫn chưa hoàn thành nền tảng công nghiệp hóa theo mục tiêu tới năm 2020. Nguy cơ ngày càng tụt hậu là rất lớn

Cách mạng 4.0 đang ập đến rất gần trong khi Việt Nam vẫn chưa hoàn thành nền tảng công nghiệp hóa theo mục tiêu tới năm 2020. Nguy cơ ngày càng tụt hậu là rất lớn

Thay lời kết

Không thể chối bỏ một thực trạng đáng buồn là một bộ phận lớn giới trẻ hôm nay dường như quan tâm tới những câu chuyện về các ngôi sao, bài hát hay bộ phim mới hơn là những biến động chính trị xảy ra xung quanh mình. Đó thực sự là điều rất đáng lo ngại. Thế giới hôm nay đang thay đổi chóng mặt và diễn biến theo những cách rất khó đoán biết. Câu chuyện của người Anh và sự kiện Brexit là bài học mà chúng ta không thể không lưu tâm về hệ lụy mà sự thơ ơ với chính trị của giới trẻ có thể gây ra. Đất nước muốn phát triển, giàu mạnh thì cần thiết phải có một thế hệ trẻ giàu kiến thức, am hiểu chính trị và không ngần ngại lên tiếng trước những vấn đề hệ trọng của đất nước. Do đó, thể chế cần tạo điều kiện cho những người trẻ, không phân biệt địa vị, xuất thân, hoàn cảnh, được gắn kết sâu rộng hơn nữa với chính trị, bởi hơn ai hết, chính họ sẽ là những người sẽ quyết định đất nước đi về đâu.

CTV Hải Đăng

Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về banbientap@truongsahoangsa.info
Xem thêm: