Trường Sa Hoàng Sa » Bạn đọc » Đinh La Thăng: đỉnh cao, vực sâu và lỗi hệ thống

(Bạn đọc) - Tháng 12/2017, bầu không khí lạnh lẽo của Hà Nội trong những ngày đông như được hâm nóng bởi vụ án Đinh La Thăng – nguyên Ủy viên Bộ Chính Trị, bí thư Thành ủy TP. Hồ Chí Minh, chính trị gia mà cả công lẫn tội sẽ còn gây rất nhiều tranh cãi.

Ông Đinh La Thăng bị bắt và khởi tố

Ông Đinh La Thăng bị bắt và khởi tố

Ngày 8/12/2017, ông Thăng chính thức bị đình chỉ sinh hoạt Đảng và các vị trí đang nắm giữ như ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, phó trưởng Ban Kinh tế trung ương, đại biểu Quốc hội khóa XIV. Cùng ngày, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã ra quyết định khởi tố bị can, bắt tạm giam và khám nhà riêng của ông ngay trong buổi tối, để điều tra về hành vi cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế, gây hậu quả nghiêm trọng trong thời kỳ mà ông còn làm Chủ tịch Hội đồng thành viên Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam (PVN).

Trước ông Thăng, đã từng có 4 ủy viên Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Việt Nam bị kỷ luật, đó là các ông Hoàng Văn Hoan, Trần Xuân Bách, Nguyễn Hà Phan và Trương Tấn Sang. Tuy nhiên, chỉ mình ông Thăng là bị công khai khởi tố và tạm giam, vì những sai sót khi làm kinh tế.

Ngôi sao đang lên

Năm 2011, được Trung ương Đảng bầu làm Bộ trưởng Giao thông vận tải sau một thời gian giữ chức Chủ tịch Hội đồng thành viên PVN, những phát ngôn mạnh mẽ cùng lời hứa hẹn của ông Thăng khi ấy đã để lại nhiều ấn tượng đối với xã hội, cùng với đó là những kỳ vọng vào một thế hệ bộ trưởng hay “tư lệnh ngành” mới, trẻ trung hơn và mang phong cách của những nhà kỹ trị. Đó là các ông Đinh La Thăng, Nguyễn Văn Bình hay Vương Đình Huệ, …

Những phát ngôn để lại ấn tượng của ông Thăng

Những phát ngôn để lại ấn tượng của ông Thăng

Trong nhiệm kỳ 5 năm chèo lái của ông Thăng, thực tế ngành giao thông của Việt Nam đã đạt được một vài bước tiến quan trọng mặc dù còn nhiều khó khăn và thách thức. Càng về sau ông Thăng càng chứng tỏ được mình là một vị bộ trưởng xông xáo, dám nghĩ dám làm, hành động quyết liệt và để lại dấu ấn qua nhiều công trình giao thông trọng điểm quốc gia được hoàn thành. Có thể kể tới như dự: án nhà ga T2 sân bay Quốc tế Nội Bài, cầu Nhật Tân, cao tốc Hà Nội – Hải Phòng, cao tốc Hà Nội – Lào Cai, cao tốc TP. Hồ Chí Minh – Long Thành – Dầu Giây, …

Trong nhiệm kỳ Bộ trưởng Giao thông của ông Thăng, có rất nhiều dự án cơ sở hạ tầng quan trọng được hoàn thành, như các cao tốc

Trong nhiệm kỳ Bộ trưởng Giao thông của ông Thăng, có rất nhiều dự án cơ sở hạ tầng quan trọng được hoàn thành, như các cao tốc

Đối với truyền thông, hình ảnh của ông Thăng cũng rất ấn tượng khi không ít lần ông đích thân tới trực tiếp chỉ đạo công trình và nhanh chóng có mặt để xử lý các sự cố, thậm chí sẵn sàng cách chức quản lý cấp dưới không hoàn thành nhiệm vụ hay thay thế nhà thầu Trung Quốc không đảm bảo tiến độ, … Với đối tác nước ngoài, nhất là các nhà thầu Nhật Bản, ông Thăng là một vị bộ trưởng quyết đoán, gần thực tiễn hơn là chỉ có lý thuyết… và còn có nhiều đóng góp trong việc thúc đẩy mối quan hệ đang ngày càng tốt đẹp giữa hai nước.

Hình ảnh của một vị bộ trưởng xông xáo

Hình ảnh của một vị bộ trưởng xông xáo

Tháng 1/2016, ông Thăng đạt đến đỉnh cao trong sự nghiệp của mình khi lần đầu tiên được bầu vào Bộ Chính trị và ngay đầu tháng 2 được phân công giữ chức Bí thư Thành ủy TP. Hồ Chí Minh, thành phố lớn nhất và đầu tàu kinh tế của cả nước. Ở độ tuổi còn rất sung sức, không ít người còn dự đoán chắc chắn ông sẽ còn tiến xa hơn nữa.

Phát ngôn khi trở thành Bí thư thành ủy TP. HCM. Ông Thăng thậm chí còn mơ một ngày Sài Gòn trở lại với vị thế của một Hòn ngọc Viễn Đông

Phát ngôn khi trở thành Bí thư thành ủy TP. HCM. Ông Thăng thậm chí còn mơ một ngày Sài Gòn trở lại với vị thế của một Hòn ngọc Viễn Đông

Vòng lao lý

Ngày 10/6/2017, ông Đinh La Thăng bị Ban Chấp hành TW Đảng thi hành kỷ luật, cho thôi giữ chức Ủy viên Bộ Chính trị và Bí thư Thành ủy TP. HCM, điều chuyển về Ban Kinh tế Trung ương làm phó cho tới ngày 8/12 thì chính thức bị khởi tố.

Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam (PVN) nhiều năm liền là công ty lớn nhất Việt Nam trước khi bị Samsung vượt mặt. Kết quả kiểm toán cho thấy Tập đoàn có rất nhiều sai phạm thời ông Đinh La Thăng còn làm chủ tịch.

Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam (PVN) nhiều năm liền là công ty lớn nhất Việt Nam trước khi bị Samsung vượt mặt. Kết quả kiểm toán cho thấy Tập đoàn có rất nhiều sai phạm thời ông Đinh La Thăng còn làm chủ tịch.

Theo ghi nhận, dưới thời ông Thăng còn làm Chủ tịch từ tháng 5/2006 đến tháng 9/2011, một loạt các công ty “con, cháu, chắt” của PVN đã đầu tư những dự án gây thua lỗ hàng chục ngàn tỷ đồng và làm thất thoát không ít tài sản Nhà nước. Có thể điểm qua những thành tích “tàn phá” như:

– Tính đến năm 2011, chi phí xây dựng dở dang dàn trải trên 60 dự án của PVN đã lên tới 53.170 tỷ đồng.

– Những khoản đầu tư trong và ngoài ngành trị giá hàng tỷ USD của PVN, đặc biệt là các khoản đầu tư tài chính (ngắn hạn, dài hạn) đã khiến nợ phải trả của tập đoàn phình lên tới hơn 319.304 tỷ đồng.

– Cá biệt, trong giai đoạn 2006 – 2011, PVN còn vung tiền ở một số dự án nước ngoài, trong đó làm mất hơn 500 triệu USD tại siêu liên doanh trị giá 1,8 tỷ USD với Venezuela mà không thu được một giọt dầu nào.

– Năm 2009, PVN còn góp 800 tỷ đồng mua 20% cổ phần của Ngân hàng TMCP Đại Dương (OceanBank) do Hà Văn Thắm làm chủ tịch. Kết quả là một khoản lỗ 800 tỷ đồng được ghi nhận khi Ngân hàng Nhà nước mua lại OceanBank với giá 0 đồng.

– Từ 2007 – 2010, Công ty Tài chính Dầu khí (PVFC) còn cho thành lập một Công ty ma là PVFC Invest, sau vài năm hoạt động, lỗ lũy kế lên tới hơn 500 tỷ đồng và được bán lại với giá chỉ 20 triệu đồng.

– “Vũng lầy” lớn nhất của PVN có lẽ là Trịnh Xuân Thanh và Công ty Xây lắp dầu khí PVC với khoản lỗ hơn 3.300 tỷ đồng.

– Khoản lỗ 7.000 tỷ đồng ở Dự án PVTex Hải Phòng; 6.700 tỷ đồng với ba nhà máy ethanol nằm đắp chiếu tại Phú Thọ, Quảng Ngãi và Bình Phước; những dự án nhiệt điện đang được xây dựng với tiến độ “rùa bò” ở Long Phú 1, Sông Hậu 1 và Thái Bình 2 ,…

– Ngoài ra, còn rất nhiều vụ làm ăn mờ ám và gây thất thoát tài sản nhà nước khác nữa.

Lỗi của cả hệ thống

Qua câu chuyện của ông Đinh La Thăng, có thể thấy cả hệ thống chính trị – kinh tế của Việt Nam đang tồn tại rất nhiều khiếm khuyết.

Đầu tiên, vấn đề nằm ở chính sách tuyển chọn, bồi dưỡng và bổ nhiệm nhân sự cấp cao. Ông Thăng vốn là dân kế toán và có kinh nghiệm sinh hoạt văn nghệ với thanh niên Đoàn chứ không phải được đào tạo để trở thành một chuyên gia kỹ thuật, tuy nhiên ông lại được tin tưởng giao trọng trách và kinh qua nhiều cương vị đòi hỏi kiến thức, chuyên môn và kinh nghiệm rất khác so với nền tảng của ông. Thứ nữa, các số liệu kiểm toán cho thấy ngay từ thời ông Thăng còn làm Chủ tịch PVN, tập đoàn này đã bộc lộ rất nhiều sai phạm, vậy tại sao ông vẫn được bầu chọn để đảm nhận những chức vụ cao hơn, thậm chí vào cả vào Bộ Chính trị.

Thứ hai, mô hình chính trị của chúng ta đang rất thiếu chuyên nghiệp, thiếu sự phân quyền rạch ròi nhằm đảm bảo tính kiểm soát – cân bằng giữa các nhánh lập pháp – hành pháp – tư pháp. Đặc biệt, vai trò của đại biểu quốc hội Việt Nam là tương đối mờ nhạt, rất ít thực quyền lẫn tầm ảnh hưởng để có thể ngăn chặn các sai phạm của ngành hành pháp, tức các bộ ngành trong chính phủ. Bên cạnh đó, khi các bộ trưởng cũng đồng thời đảm nhận luôn cương vị đại biểu quốc hội, đại diện cho các địa phương thì lấy ai ngăn cản họ lạm quyền?

Thứ ba, tính giải trình và chịu trách nhiệm của bộ máy quyền lực ở Việt Nam là không cao, một phần cũng do hệ thống của chúng ta quá cồng kềnh và chồng chéo (cả đảng và chính phủ đều lập nên nhiều bộ, ban ngành có chức năng tương tự nhau). Vô hình chung điều này tạo thêm cơ hội cho tham nhũng ăn sâu bám rễ, và khi có sai phạm thì lại càng khó truy tìm, xử lý trách nhiệm. Về những sai phạm của ông Đinh La Thăng khi còn làm chủ tịch PVN, chắc chắn còn phải liên đới tới nhiều cá nhân lãnh đạo cao cấp khác nữa. Hiện tại Đảng ta đã nhận ra và đang dần tái cơ cấu bộ máy tinh gọn hơn.

Các tập đoàn kinh tế nhà nước hoạt động chạy theo thành tích chứ không phải hiệu quả thị trường. Thử hỏi, Vietinbank (cũng là một ngân hàng do nhà nước chiếm cổ phần lớn) đã đổ bao nhiêu vốn vào PVN?

Các tập đoàn kinh tế nhà nước hoạt động chạy theo thành tích chứ không phải hiệu quả thị trường. Thử hỏi, Vietinbank (cũng là một ngân hàng do nhà nước chiếm cổ phần lớn) đã đổ bao nhiêu vốn vào PVN?

Cuối cùng, chừng nào Nhà nước còn can thiệp quá sâu vào những hoạt động kinh tế hay “ôm” luôn cả nhiệm vụ của thị trường tự do thì những đại án tham nhũng như kiểu PVC không thể nào chấm dứt. Rất nhiều chuyên gia kinh tế đã cảnh báo và ngay chính bản thân nhà nước cũng thừa nhận các tập đoàn và tổng công ty quốc doanh, mặc dù được giao nắm giữ rất nhiều nguồn lực và ưu đãi vốn lớn, nhưng thực sự hoạt động rất kém. Nghiêm trọng hơn, chính những doanh nghiệp này là ngọn nguồn của tham nhũng tràn lan, gây nên quá nhiều tổn thất và kìm hãm tiềm năng phát triển của đất nước. Tuy nhiên, cho đến nay chúng ta vẫn tỏ ra chậm chạp hay trì hoãn tiến độ cổ phần hóa, thoái hoàn toàn vốn khỏi các công ty này. Nguyên nhân do đâu? Phải chăng là vì “lợi ích nhóm”?

Thay lời kết

Khi quyết định xử lý hình sự đối với ông Đinh La Thăng có nghĩa là Đảng Cộng sản Việt Nam với người đứng đầu là Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng đã kiên quyết diệt trừ tham nhũng, trong một cuộc chiến mà như nhiều người kỳ vọng “sẽ không có vùng cấm”. Vài năm trước bên Trung Quốc, ông Tập Cận Bình cũng cực kỳ mạnh tay với chiến dịch “đả hổ, diệt ruồi” để củng cố quyền lực Đảng khi hàng loạt tướng lĩnh và cán bộ cao cấp như Chu Vĩnh Khang, Từ Tài Hậu, … bị điều tra, khởi tố và giam giữ. Việt Nam mặc dù đã chậm chân hơn, song đã quyết tâm làm thì cần thực hiện cho triệt để, tránh bỏ sót, nếu không sẽ chỉ như “dấu bụi dưới thảm”. Hiện tại, đất nước đang phải đối diện với rất nhiều khó khăn và nguy cơ, trong đó có quốc nạn tham nhũng, đằng nào Việt Nam cũng phải cải cách, nhưng trước đó có lẽ chính quyền cần trải qua một giai đoạn chuyển mình, trước tiên phải tự làm cho mình trong sạch để trở lại với những giá trị vĩnh cửu: sự liêm chính. Sứ mệnh này bắt buộc bản thân phải tự quyết định, không thể trông đợi vào bên ngoài.

CTV Hải Đăng

Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về banbientap@truongsahoangsa.info
Xem thêm: