NHỮNG VẤN ĐỀ ẢNH HƯỞNG AN NINH QUỐC GIA MỸ ĐẾN TỪ CÁC
DOANH NGHIỆP VIỄN THÔNG TRUNG QUỐC – HUAWEI VÀ ZTE
Phần 8: Huawei không cung cấp thông tin đầy đủ và rõ ràng về cơ cấu doanh nghiệp
Huawei đã không cung cấp thông tin đầy đủ và rõ ràng về cơ cấu doanh nghiệp và quá trình ra quyết định, dường như vẫn còn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của Chính phủ Trung Quốc
Huawei tự nhận là “nhà cung cấp giải pháp ICT (công nghệ truyền thông thông tin) hàng đầu thế giới” và “cam kết cung cấp các mạng lưới tin cậy và an toàn”. Trong suốt cuộc điều tra, Huawei luôn phủ nhận mọi mối liên hệ với Chính phủ Trung Quốc và khẳng định rằng họ chỉ là doanh nghiệp tư nhân thuộc sở hữu nhân viên (private, employee-owned). Nhiều nhà phân tích công nghiệp tin rằng người sáng lập Huawei, ông Ren Zhengfei, đã từng là Giám đốc Học viện Kỹ thuật Thông tin thuộc Quân đội Giải phóng Nhân dân (PLA) Trung Quốc, một tổ chức được cho rằng có liên quan tới 3PLA (Cục Tình báo Tín hiệu của Trung Quốc) và mối quan hệ của ông với quân đội vẫn được duy trì. Hơn nữa, nhiều nhà phân tích cho rằng Chính phủ và quân đội Trung Quốc tuyên bố Huawei là một “doanh nghiệp độc tôn” và hỗ trợ tài chính toàn diện cho Huawei.
Trong quá trình tìm hiểu những ảnh hưởng và sự kiểm soát của Chính phủ Trung Quốc đối với các doanh nghiệp viễn thông, Ủy ban tập trung vào cơ cấu doanh nghiệp và quá trình ra quyết định của Huawei. Những thông tin tốt hơn về cơ cấu của Huawei sẽ giúp trả lời các câu hỏi về sự thiếu minh bạch trong lịch sử Huawei. Trong nhiều năm, các nhà phân tích đã tìm hiểu cách hoạt động của mô hình doanh nghiệp thuộc sở hữu nhân viên của Huawei cũng như cách thức để những người có quyền sở hữu truyền tải đến ban lãnh đạo doanh nghiệp và ra quyết định. Huawei luôn tự nhận là một doanh nghiệp tư nhân thuộc sở hữu nhân viên, và không chịu sự ảnh hưởng từ Chính phủ hay Đảng Cộng sản Trung Quốc. Các nhà điều hành cũng khẳng định rằng các cổ đông là nguồn gốc của sự tăng trưởng và thành công của công ty.
Trong suốt cuộc điều tra, Huawei luôn phủ nhận mọi mối liên hệ với Chính phủ Trung Quốc và khẳng định rằng họ chỉ là doanh nghiệp tư nhân thuộc sở hữu nhân viên
Những thông tin có sẵn không khớp với mô tả về cơ cấu tổ chức của Huawei, và nhiều nhà phân tích tin rằng Huawei không thực sự được điều hành bởi các cổ đông mà được kiểm soát bởi một nhóm quản lý cao cấp. Do đó, Ủy ban yêu cầu thêm thông tin về cấu trúc quyền sở hữu của doanh nghiệp. Ví dụ, Ủy ban đã yêu cầu Huawei liệt kê cổ đông lớn nhất của doanh nghiệp. Huawei đã từ chối trả lời.
Tại phiên điều trần ngày 13/09/2012, Huawei xác nhận các cổ đông đã thoả thuận trao quyền quyết định cho Ren Zhengfei, người sáng lập và là Chủ tịch doanh nghiệp.10 Các khẳng định khác của doanh nghiệp được công khai lại cho rằng 60.000 cổ đông kiểm soát quyết định của doanh nghiệp. Ví dụ, trong báo cáo năm 2011 của công ty, ông Ren nhấn mạnh rằng Hội đồng Quản trị của Huawei:
Sẽ không đặt mục tiêu làm tối đa hoá lợi ích của các bên liên quan (bao gồm nhân viên, chính phủ, và các nhà cung cấp). Thay vào đó, nó sẽ giữ các giá trị cốt lõi của doanh nghiệp là tập trung vào lợi ích của khách hàng và khuyến khích nhân viên cống hiến.
Nhiều nhà phân tích công nghiệp tin rằng người sáng lập Huawei, ông Ren Zhengfei, đã từng là Giám đốc Học viện Kỹ thuật Thông tin thuộc Quân đội Giải phóng Nhân dân (PLA) Trung Quốc, một tổ chức được cho rằng có liên quan tới 3PLA
Những báo cáo như vậy là trái với khẳng định của Huawei cho rằng doanh nghiệp được kiểm soát bởi các nhân viên. Vì vậy, để tìm hiểu những thông tin trái chiều này, Ủy ban tập trung hơn vào chương trình cổ đông. Lưu ý rằng, tài liệu nội bộ Huawei cung cấp cho Uỷ ban trong quá trình điều tra chỉ là những bản sao không được xác nhận của các văn bản thỏa thuận cổ đông. Thật không may, Ủy ban không thể xác minh tính hợp pháp của các tài liệu này bởi nó không chính thức và không được xác nhận.
Các quan chức Huawei giải thích rằng luật Trung Quốc cấm người nước ngoài sở hữu cổ phần trong các doanh nghiệp Trung Quốc và không có ngoại lệ. Các nhân viên đã và đang làm cho Huawei xác nhận rằng chỉ có công dân Trung Quốc làm việc tại công ty được tham gia vào kế hoạch cổ đông.Việc các nhân viên ngoại quốc không thể sở hữu cổ phần của Huawei một lần nữa bác bỏ tuyên bố rằng đây là một tổ chức điều hành bởi nhân viên khi một lượng nhân viên không chỉ mất quyền lợi mà còn tự động bị loại khỏi cơ hội tham gia vào quá trình trên.
Huawei luôn khẳng định rằng Chính phủ Trung Quốc không có ảnh hưởng đến hoạt động của tập đoàn và được quản lý như một doanh nghiệp thuộc sở hữu nhân viên thông qua Chương trình Nhân viên Sở hữu Cổ phần (ESOP) của Huawei. Các quan chức giải thích rằng kế hoạch cổ đông không phải là một kế hoạch lợi ích, thay vào đó, nó cho các nhân viên có hiệu suất làm việc cao một cơ hội được mua cổ phiếu, qua đó chia sẻ giá trị của doanh nghiệp. Người đủ điều kiện được quyền mua cổ phiếu với giá ưu đãi, và chỉ có thể bán khi họ rời khỏi doanh nghiệp hoặc được chấp thuận.
Huawei cũng sử dụng quyền bỏ phiếu cho nhân viên cổ đông chọn ra các cổ đông đại diện và Hội đồng Quản trị. Quá trình này có vẻ không bị gian lận, nhưng rất khó để xác thực, đặc biệt là khi các điều tra viên không được quyền đem tài liệu của Huawei ra ngoài để thẩm định tại bên thứ ba. Các tài liệu nhấn mạnh rằng các cổ đông được tùy chọn đại diện, nhưng không có tùy chọn đó cho Hội đồng Quản trị. Hơn nữa, các quan chức Huawei khẳng định rằng thành viên của Hội đồng Quản trị được đề cử trước khi được bầu chọn bởi những thành viên cũ. Điều không rõ ràng là Hội đồng Quản trị ban đầu được thành lập ra sao, và Huawei luôn từ chối cho biết ai đã từng là thành viên Hội đồng Quản trị.
Huawei giải thích thêm rằng từ năm 1994, Luật Doanh nghiệp đầu tiên mới chính thức được công bố tại Trung Quốc, quy định việc thành lập và hoạt động của các công ty trách nhiệm hữu hạn. Theo Luật này, số lượng tối đa cho phép là 50 cổ đông. Như vậy, trong năm 1997, Huawei tuyên bố đã thay đổi cấu trúc pháp lý thành công ty trách nhiệm hữu hạn, và bắt đầu chương trình sở hữu cổ phần của nhân viên thông qua công đoàn. Tương tự như vậy, Huawei khẳng định rằng vào năm 1997, thành phố Thẩm Quyến ban hành các chính sách liên quan đến cổ phần của nhân viên. Theo Huawei, họ đã thiết kế chương trình cổ đông để phù hợp với Luật Công ty của Trung Quốc, cũng như luật và các chính sách khác của Thẩm Quyến.
Các quan chức Huawei giải thích rằng luật Trung Quốc cấm người nước ngoài sở hữu cổ phần trong các doanh nghiệp Trung Quốc và không có ngoại lệ
Theo Huawei, Liên minh, được gọi là Công đoàn Đầu tư và Cổ phần Huawei Co, Ltd, tạo điều kiện cho việc thực hiện Chương trình Nhân viên Sở hữu Cổ phần (ESOP). Công đoàn là một hiệp hội được đăng ký hợp pháp tại Trung Quốc. Các quan chức Huawei nói rằng “thành công của Huawei là nhờ vào hệ thống trả thưởng độc đáo của công ty.” Hiện nay, Huawei tuyên bố rằng Liên minh nắm giữ 98,7% cổ phần ESOP, và ông Ren nắm giữ 1,3%. Huawei giải thích, vào thời điểm 31 tháng 12 năm 2011, chương trình ESOP có 65.596 người tham gia, nghĩa là tất cả các nhân viên của Huawei (hiện tại và đã nghỉ hưu), và không có bên thứ ba nào, bao gồm cả các cơ quan chính phủ, nắm giữ bất kỳ quyền sở hữu cổ phần trong công ty.
Nhiều câu hỏi vẫn còn bỏ ngỏ sau cuộc gặp gỡ của nhân viên Ủy ban với các quan chức của Huawei. Quan trọng nhất, Ủy ban đã không nhận được thông tin rõ ràng về cách thức chính xác các ứng viên cho Hội đồng quản trị được lựa chọn. Đây là một mối quan tâm vì các cá nhân trên là những người ra quyết định trong doanh nghiệp và đặc biệt vì các quan hệ có thể của họ với chính phủ là một quan ngại sâu sắc. Theo các quan chức của Huawei, Hội đồng quản trị trước đó đề cử cá nhân cho Hội đồng quản trị hiện tại. Nhưng vẫn chưa giải thích rõ ràng về việc thành lập Hội đồng quản trị ban đầu và Huawei từ chối cho biết làm thế nào Hội đồng quản trị đầu tiên và Ban giám sát đầu tiên được lựa chọn.
Như đã mô tả ở trên, Huawei cung cấp cho Ủy ban những tài liệu không được ký xác nhận và không thể thẩm định nội dung bao gồm:
(1) Các Điều khoản về các Cổ phiếu Ưu đãi Giới hạn;
(2) Bản cam kết của các Cổ phiếu Ưu đãi Giới hạn;
(3) Thông báo Phát hành cổ phiếu và Thư xác nhận;
(4) Danh sách nhân viên giữ cổ phần;
(5) Hồ sơ thanh toán và mua lại của nhân viên;
(6) Hóa đơn thanh toán và mua lại cổ phiếu của nhân viên;
(7) Hồ sơ bầu cử của cuộc bầu cử Đại diện ESOP năm 2010 (thủ tục, các lá phiếu, kết quả, thông báo, v.v…);
(8) và các văn bản tổng kết của hội nghị Đại diện ESOP năm 2010. Ủy ban không thể xác nhận tính hợp pháp của các tài liệu này do Huawei chỉ cung cấp các dự thảo không được ký kết. Dưới đây là tóm tắt các thông tin quan trọng từ tài liệu.
nguyentandung.org lược dịch (Nguồn Intelligence House)
